Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Mevzuatı
Türkiye'de yatırım yapan yabancı firmalar için KDV muafiyeti, vergi indirimi, SGK prim desteği ve gümrük muafiyeti gibi somut yasal hakların nasıl elde edileceğini, hangi bölgelerde hangi şartların geçerli olduğunu açıklıyoruz.
Yatırım Teşvik Sistemi
Türkiye'de yatırım teşvikleri, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yürütülen bir sistemdir. Yatırımcı, bir yatırım teşvik belgesi alarak belirlenen destek unsurlarından yararlanır. Bu belge, yatırımın türünü, tutarını, bölgesini ve sağlanan tedbirleri tek bir resmi belgede tanımlar. Belgeli bir yatırımda KDV muafiyeti, gümrük muafiyeti, vergi indirimi, SGK prim desteği ve belirli koşullarda faiz desteği devreye girer.
Desteklerin kapsamı ve oranı üç temele bağlıdır: yatırımın yapıldığı bölge, sektör ve yatırım tutarı. Türkiye altı ayrı teşvik bölgesine ayrılmıştır; her bölgenin gelişmişlik düzeyi farklıdır. Altıncı bölge en az gelişmiş illeri kapsar ve en kapsamlı teşvikleri sağlar. İstanbul ise birinci bölgede yer alır ve destek oranları nispeten daha sınırlıdır.
Yabancı yatırımcılar bu sistemde yerli yatırımcılarla aynı koşullara tabidir. Şirketin hissedar yapısının yabancı olması teşvik alımına engel değildir. Ancak belge başvurusu, sektör listesi ve yatırımın asgari tutar şartı dikkatle hazırlanmalıdır. Başvuru dosyası eksik veya yanlış hazırlanırsa bakanlık değerlendirmesi gecikir veya reddedilir.
Destek Unsurları
Yatırım kapsamında yurt içinden veya yurt dışından satın alınan makine, teçhizat ve amortismana tabi diğer mallar için KDV ödenmez. Yatırım teşvik belgesi kapsamında yapılan ithalatta gümrük vergisi de alınmaz. Bu destek yatırım döneminde uygulanır ve sabit yatırım tutarını doğrudan azaltır.
Yatırım için hesaplanan gelir veya kurumlar vergisi, belirlenen oranda indirimli uygulanır. İndirim oranı bölgeye göre değişir; birinci bölgede yüzde 50 civarında başlarken altıncı bölgede yatırımın tamamına yakın kısmı vergiden düşülebilir. Desteklenen yatırım tutarı, yatırımın tamamlanmasından sonra elde edilen kazanç üzerinden işletilir.
Yatırım kapsamında yurt dışından getirilen makine ve teçhizat için gümrük vergisi alınmaz. Bu muafiyet, yatırım teşvik belgesinde listesi belirtilen kalemler için geçerlidir. Belge dışında yapılan ithalat normal vergiye tabi olduğundan yatırımın kapsamı önceden planlanmalıdır.
Yatırımla oluşturulan yeni istihdam için işveren hissesi SGK priminin tamamı veya bir kısmı belirli süre boyunca devlet tarafından karşılanır. Süre bölgeye göre değişir; altıncı bölgede on yıla kadar uzayabilir. Destek, işçi sayısı ve asgari ücret seviyesi üzerinden hesaplanır.
Sektör ve bölge şartlarını taşıyan yatırımlarda Eximbank veya kalkınma ajansları aracılığıyla kullandırılan krediler için faiz yardımı sağlanabilir. Yatırımcının kendi cebinden ödediği faizin bir bölümü devlet tarafından karşılanır. Bu destek genellikle üretim, tarım ve teknoloji yatırımlarında öne çıkar.
Teşvik Bölgeleri
Türkiye altı teşvik bölgesine ayrılır. Bölgeler illerin gelişmişlik düzeyine göre belirlenir; birinci bölge en gelişmiş illeri, altıncı bölge ise en az gelişmiş illeri kapsar. İstanbul ve İzmir birinci bölgede, Diyarbakır ve Şanlıurfa gibi iller altıncı bölgede yer alır.
Bölge yükseldikçe destek oranı artar: altıncı bölgede vergi indirimi oranı en yüksek seviyededir, SGK primi desteği on yıla kadar uzar ve yer tahsisinde öncelikli işlem uygulanır. Birinci bölgede ise destek oranları daha düşüktür; çünkü bu illerde altyapı ve pazar erişimi zaten güçlüdür.
Yatırımınızı hangi ilde yapacağınız, teşvik belgesinden alacağınız değeri doğrudan belirler. İstanbul'da kurulan bir üretim tesisi ile Doğu Anadolu'da kurulan aynı tesis arasında destek tutarı önemli fark gösterebilir. Yatırım yeri seçimi maliyet analizi aşamasında netleştirilmelidir.
Ek Programlar
Üç özel program daha vardır. Bunlar, bölge şartı aramadan belirli sektörlerde veya teknoloji yoğun yatırımlarda ek destek sağlar.
Teknoloji yoğun, katma değeri yüksek ve ülke ihtiyacı öncelikli yatırımlar için bölge şartı olmadan geniş destek. KDV muafiyeti, vergi indirimi ve gümrük muafiyeti bir arada uygulanır. Üretim kapasitesi ve Ar-Ge yoğunluğu belirleyicidir.
Belirli bir bölgede yatırım yapmak isteyen firmalar için sunulan paket. Yatırım tutarı asgari limitin üzerinde olmalıdır; küçük veya düşük tutarlı yatırımlar bu paketten yararlanamaz. Bölge kalkınma hedefleriyle uyumlu sektörlere öncelik verilir.
Tarım, turizm, sağlık, eğitim ve savunma sanayii gibi belirli sektörler için ayrı düzenlemeler. Destek oranları ve asgari tutar şartları sektöre göre farklılaşır; bazı sektörlerde bölge kısıtı aranmayabilir.
Hangi programın yatırımıza uygun olduğu, yatırımın sektör kodu, asgari tutar şartı ve yatırımın yapıldığı ilin teşvik bölgesi birlikte değerlendirilerek belirlenir. Bu analiz, başvuru hazırlığı öncesi yapılmalıdır.
Başvuru Süreci
Yatırımın tutarı, sektörü ve yeri belirlenir. Bu aşamada hangi teşvik bölgesi ve hangi programın uygun olduğu netleştirilir. Fizibilite raporu sektör ve kapasiteyi tanımlar.
Şirket evrakları, makine ve teçhizat listesi, yatırım tutar dökümü ve yer bilgisi toplanır. Belgeler eksiksiz hazırlanmazsa bakanlık değerlendirmesi gecikir veya iade alır.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'na sunulan dosya, yatırımın uygunluğu açısından incelenir. Onaylanması halinde yatırım teşvik belgesi düzenlenir.
Belge yürürlüğe girdikten sonra yatırım harcamaları ve ithalat işlemleri belge kapsamında yürütülür. Yıl sonlarında yatırımın gerçekleşme raporu hazırlanır; eksik gerçekleşme belge iptaline yol açabilir.
Yatırım tamamlandığında belge kapatılır. Bu aşamadan sonra yatırım için elde edilen kazanç üzerinden vergi indirimi ve SGK primi desteği işletmeye başlar.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
Yatırımın faaliyet kodu, teşvik kapsamını doğrudan belirler. Yanlış kod seçilirse belge red alır veya destekler eksik kalır. Kod, yatırımın gerçek faaliyet alanını yansıtmalıdır.
Her bölge ve program için asgari sabit yatırım tutarı farklıdır. Belgeli yatırım bu tutarın altına düşerse teşvik uygulanamaz. Önceki yılların harcamaları da sonradan belge kapsamına alınamaz.
Belge başvurusunda yer almayan makine ve teçhizat sonradan muafiyet kapsamına girmez. Yatırımın ihtiyaç listesi baştan eksiksiz hazırlanmalıdır; sonradan eklemeler için belge revizyonu gerekir.
Belge yürürlükte iken dönemsel gerçekleşme raporları verilmelidir. Bu raporlar atlanırsa belge iptal edilir ve elde edilmiş destekler geri istenir. Takvim bakanlık tarafından belirlenir.
Yabancı Yatırımcılar
Yabancı sermayeli şirketler, Türkiye'de yatırım teşvik sistemine yerli şirketlerle aynı koşullarda başvurabilir. Hissedar yapısının yabancı olması teşvik alımına engel değildir. Yatırım teşvik belgesi başvurusunda uyruk değil, yatırımın niteliği belirleyicidir.
Bazı sektörlerde yabancı sermaye oranı için ek izin şartı olabilir. Özellikle finans, medya ve savunma alanlarında kısıtlamalar mevcuttur. Bu sektörlerde yatırım yapmadan önce izin gereksinimleri kontrol edilmelidir.
Türkiye'de şirket kurmadan da yatırım teşvik belgesi alınabilir. Ancak çoğu yatırımcı önce şirketi kurar, sonra belge başvurusunu yapar. Şirket türü ve ortaklık yapısı, ilerideki vergi yükümlülüklerini de etkilediğinden yatırım öncesi birlikte planlanmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Sonraki Adım
Ruvxeli Danışmanlık olarak yatırımınızın sektör, tutar ve bölge verilerini birlikte değerlendirir, uygun teşvik programını seçer ve bakanlık başvuru dosyasını hazırlarız. Şirket kurulumundan belge sonrası gerçekleşme raporlarına kadar tüm süreci yürütürüz.
Adres
Büyükdere Cd. No:193, Levent, 34394 Şişli/İstanbul, Türkiye
İletişim
Çalışma Saatleri
Pazartesi–Cuma: 09:00–18:00
İlgili Hizmetler
